En Akıllı Papağan Hangisidir?
Hayat bazen o kadar karmaşık oluyor ki… İşte, her şeyin üst üste geldiği o anlarda, birden aklımıza bir soru gelir: En akıllı papağan hangisidir? Sorunun basitliği ve bir yandan ciddiliği beni bir şekilde cezbetti. Hayat, herkesin kendine göre bir yeri olduğu büyük bir tiyatro sahnesi gibi, ve ben her zaman “Sahneye çıkan papağan ne kadar akıllıdır?” diye düşünmüşümdür.
İzmir’de yaşayan, sürekli espri yapan ama bir o kadar da her şeyi düşünen biri olarak, işlerimi bir kenara bırakıp bu “akıllı papağan” meselesine odaklandım. Çünkü hepimiz bir gün, elbette, papağan olmak isteriz. Düşünsenize, sabah kalkıp Twitter’da yorum yapıyorsunuz, akşam olduğunda ise Instagram’da hikayenize “Biri bana öyle dedi, ne yapayım?” diye yazıyorsunuz. Ama ya biz, papağan olsaydık? Ne olurdu? Her şeyin cevabını bulmaya çok yaklaşmıştım.
Papağan Olmak Bir İhtimal Mi?
Öncelikle, papağanların akıllılığı hakkında yapılan tartışmalara değinelim. Evet, papağanlar konuşabiliyorlar. Ama bu konuşmalar, onların gerçekten akıllı olduklarını gösteriyor mu? Konuşmayı öğrenmek başka, anlamak başka… Bu düşünceyi kendi iç sesime tekrar hatırlattım.
“Tabii ya, papağan konuşuyor ama ben de konuşuyorum! Öyleyse ben de çok akıllıyım!” demek çok mantıklı olurdu ama bir anda iç sesim devreye girdi. “Tabii, o zaman bütün ev sahiplerinin köpekleri de filozof olurdu.”
Ve burada biraz durmak gerekti. Papağan, kelimeleri ezberleyip tekrar edebilse de, daha derin bir anlam oluşturmak, kelimelerle bir şeyler yaratmak başka bir mesele. Hangi papağanın en akıllı olduğunu bulmaya çalışmak, sanki bir soruyu çözmeye çalışan bir dedektif gibi hissettirdi. “En akıllı” kelimesi, aslında göreceli bir kavram. Hangi kriterlere göre değerlendireceğiz? Konuşma yeteneği mi? Zeka düzeyi mi? Yoksa sadece eğlencelik bir arkadaş mı?
Kriterler: Konuşma Yeteneği vs. Zeka
İlk başta düşündüm, “Bunların hepsi bir kenara, ben şimdi hangi papağanın en akıllı olduğunu gerçekten bulabilirim?” Biraz abartıyorum, farkındayım. Ama merak işte, insanı bazen gerçekten esir alıyor. O zaman dedim ki: “Tamam, git interneti karıştır, papağanlar konusunda ne diyorlar?”
En başta, akıllı papağan denince, akla gelen ilk isimler hep Afrika Gri Papağanı ve Amazon Papağanı oluyordu. Çünkü bu türler, sesleri doğru şekilde taklit edebilmeleriyle ünlü. Bir tanesi, “Merhaba, beni seviyor musun?” gibi şeyleri söylemekle kalmayıp, aynı zamanda onları bir bağlamda da kullanabiliyor. “Beni seviyor musun?” dedikten sonra, sahibinin gülüp başını okşaması muhtemel. Evet, bu da bir çeşit zeka değil mi? Ama derinlere inince, işin içinden bir tür komedi de çıkıyor.
“Peki ya ben?” dedim içimden. “Ben, sabahları her seferinde aynı kahveyle başlıyorum, 7. kez aynı espriyi yapıyorum, sürekli dönen bir çark gibiyim. Bir papağanın yaptığı kadar akıllı mıyım?”
Tabii ki değilim, bir papağan her şeyi doğru okur, ben ise sabahları anca uykulu bir şekilde bir düşünceyi zar zor toparlayabilirim. Ama bir yandan da, bazen birkaç saniyeliğine “Bir papağan bile olsa, sabahları doğru düzgün kalkmak çok zor!” diye espri yaparım. İşte bu noktada fark ettim: Zeka, bazen komediye dönüşür.
“Bunu Anladım, Ama Hangi Papağan En Akıllısı?”
Şimdi, Afrika Gri Papağanı’ndan söz ettik, ama biraz daha derinlemesine bakalım. Bu türler, diğer papağan türlerinden farklı olarak gerçekten insan benzeri düşünme yeteneğine sahipler. Mesela, birkaç Afrika Gri Papağanı, dil becerilerini geliştirebilmek için yapılan testlerde, birkaç yüz kelimeyi doğru şekilde bağlamda kullanabiliyor. Bu tür bir davranış, aslında sadece taklit değil, gerçek anlam taşıyan bir akıl göstergesi olabilir. Yani, akıllı olmak demek, sadece kelimeleri doğru bir şekilde tekrar etmek değil, doğru zamanlamayla ve doğru bağlamda kullanmak demek.
Ama yine de, “En akıllı papağan hangisidir?” sorusuna geri dönecek olursak, bence bir “papağan filozofunu” bulmak çok zor. Çünkü bir yanda sevdiğimiz, gülüp eğlendiğimiz papağanlar, bir yanda da derin bir yalnızlık içinde, kafasında bir sürü soru barındıran bir yığın papağan var.
Bir Papağanla Sohbet
“Peki ya, bir papağanla gerçekten sohbet etseydik?” diyerek derin bir düşünceye daldım. Bir an hayal ettim: Bir Amazon Papağanı ile karşı karşıya geldim. Konuşmaya başladık.
Ben: “Merhaba, en akıllı papağan kim peki?”
Papağan: “Sadece dilimi çöz, sonra görürsün!”
Ben: “Ama o kadar çok dil var ki!”
Papağan: “Sana bir kelime vereyim: Mısır!”
Ve işte tam o an düşündüm ki… Benim gibi düşünen, bazen şüpheci ama eğlenceli bir zekaya sahip olursa bir papağan, gerçekten çok ilginç olurdu.
Sonuç: En Akıllı Papağan Hangisidir?
Bence En akıllı papağan, kendi yolunda bir filozof gibidir. Zeki olmak demek, sadece başkalarının söylediği gibi davranmak değil, gerçekten anlamak ve bir şeyler katmak demek.
Ama bir şeyi kabul etmek gerek; “En akıllı papağan” her zaman komik olandır. Hem de en doğal halleriyle.
Hayatınızdaki o komik, zeki arkadaşınız kimdir? Bence işte o kişi bir papağan olsaydı, sabahları kahve içip espri yapan, akşamları ise insanları güldüren, ama içten içe her şeyin çok derinini düşünen bir yazar olurdu…