Goril Ne Türüdür? Hem Ciddiyet Hem De Espriyle Düşünelim
İzmir’de yaşıyorum ve bu şehirde ne zaman arkadaşlarımla buluşsam, hep en komik sorulara takılmam gerektiğini düşünüyorum. Öyle ya, herkesin derdi aynı: “Goril ne türüdür?” İşte, bu sorunun bende uyandırdığı düşünce seli tam olarak böyle başladı. Tabii, o sırada kafamda bir yandan da klasik “İnsan gorilden türemiştir, o zaman sen de gorilsin” esprileri dönüyordu. Ama konu daha derin! Ciddi anlamda, goril ne türüdür diye sormak, insanın içindeki bilim insanını da ortaya çıkarabiliyor. Hadi gelin, biraz eğlenelim ve kafamda dönen bu karmaşık soruya birlikte bakalım.
Goriller, Bir Hayvan Mı, Yoksa Süper Kahraman Mı?
“Goril ne türüdür?” sorusunun cevabını ararken, bir yandan da “Emin ol, bir gorille karşılaşsaydık, ne olurdu?” diye düşünmeden edemiyorum. Goriller, aslında çok büyük hayvanlar ama onları hep “şiddetle ilişkilendirilen” bir şekilde düşünüyoruz. Neyse, kafama esti bir anda, bir arkadaşımın ‘goril gibi bakma!’ lafını anımsadım. Evet, bazen ben de öyle bakıyorum, ama yanlış anlamayın, gözlerim biraz kayıyor sadece.
Goriller, insansı maymunlar ailesine aittir. Bu, bilimsel açıdan bakıldığında çok ciddi bir şey. Yani, onlar aslında maymunlar ama bizim gibi iki ayakla yürümüyorlar. Şimdi ben de “Aaa, o zaman onlar da insan gibi mi?” diye düşünmeden edemedim. Düşünsenize, goril kafasında: “Şu çocuklar beni niye izliyor? Ne kadar sevimsizim!” Diğer gorillerin arasında bir fark var mı? Belki de tüm goriller kafasında “Yani bana niye bakıyorsunuz, ben de bir türüm!” diyorlardır, kim bilir!
Gorilin İçindeki ‘İnsan’
Hayatta bazen kafamda bir soru doğuyor ve birden kayboluyor. Ama gorille ilgili sorular hiç kaybolmaz! Gorilin insanımsı yanlarını düşündüğümde, aslında biraz da insanın kendi “hayvan” tarafına dair bir şeyler hissediyorum. Mesela, evdeki evcil hayvanım olan kedi, her gün benimle kavga ediyor gibi. Bir bakıyorum, tam önümde duruyor, bir diğer bakışımda “Yine mi o bakış?” diye düşünüyorum. Ama gorillerde durum biraz daha farklı. Onlar sadece gözlerini kaydırarak değil, aksiyonlarıyla da dikkat çekiyorlar. Ama arkadaşlarım buna karşı hep şu espriyi yapıyor: “Ya bir dakika, goril ne türüdür? Ama biz çok derin değiliz, değil mi?”
Goril Çeşitleri: Hangi Goril Hangi Türden?
Biraz da ciddi olalım, hemen konuya geri dönelim. Goriller, kendi aralarında da birkaç türe ayrılırlar. En yaygın türlerinden biri Batı gorili (Gorilla gorilla), diğeri ise Doğu gorili (Gorilla beringei) olarak bilinir. Batı gorilleri, Batı Afrika’nın ormanlarında yaşamayı tercih ederken, Doğu gorilleri daha çok Orta Afrika’da yer alırlar.
Bunu bir kafede arkadaşlarımla tartışırken, biri de hemen: “Ya, Goril ne türüdür, ben sadece bu türde yaşamak istiyorum, gözlerim mahvoldu burada!” demişti. İki dakika sonra, hepimiz kahkahalara boğulduk, çünkü evet, bazen hayat da biraz o şekilde olur, hep bir türde takılırız. Ama aslında ne kadar çok tür olduğunu fark edince, hiç de o kadar basit olmadığını anladık.
Gorillerin Davranışları: ‘İnsan’ Olma Çabası mı?
Goriller, aslında oldukça sosyal hayvanlardır. Yani, insanlar gibi topluluklar içinde yaşarlar, hiyerarşik bir düzenleri vardır. Tabii, bazen kafamda bir soru beliriyor: “Eğer goriller toplumsal düzen kursaydı, ben orada hangi rolü oynardım?” Cevap tabii ki basit: Goril olmak için öncelikle fiziksel koşullarım biraz zayıf kalıyor.
Ama ciddiyetle konuşacak olursak, gorillerin grup içindeki rol dağılımı, çok ciddi bir toplumsal yapı oluşturur. Erkek goriller genellikle sürü lideri olurken, dişi goriller ise yavrularını büyütür. Yani aslında, doğada bir tür sosyal adaletin işlediğini söyleyebiliriz. Gerçi ben de bazen işyerimde, “Sürekli aynı görevi yapıyorsunuz, değiştirin, değiştirin” diyorum ama o kadar da karmaşık olmuyor.
Sonuç: Goril Ne Türüdür?
Sonuç olarak, “Goril ne türüdür?” sorusu, bana göre sadece bir biyolojik soru değil. Bu soru, insan olmanın, toplumda yer edinmenin, hatta bazen hayatta kalmanın bir yansıması gibi. Hayatta bazen biraz goril gibi bakmak gerekebilir; ama bu, sadece gözlerdeki ifadeyi değil, aynı zamanda insan olmanın farklı yönlerini de görmeyi sağlar.
İzmir’de, bazen insanlar sokakta yürürken, birbirlerinin gözlerine bakar ve anlamlı bir şeyler ararlar. Bir goril gibi bakmak da aslında bu anlamı aramakla ilgilidir, ama unutmayalım, çoğu zaman gözlerde kaybolan bir şeyler vardır. Goriller ve biz, aslında çok da farklı değiliz. Bazen biz de bir tür toplumda yer edinmeye çalışırken, kaybolan başka şeyler arıyoruz. Goril ne türüdür? Belki de her tür, aslında aynı türdür.