Jose Saramago’nun Kaç Kitabı Var? Hadi, Sayalım Ama Eğlenerek!
Bir gün bir kafede oturuyorum, önümde bir kahve, sağımda arkadaşım Mert, solumda cep telefonum. Herkes bir şekilde sosyal medyada zaman geçiriyor, kimisi haberlere, kimisi influencer’ların son videolarına dalmış. Ben ise bir yanda internette gezinirken birden aklıma geliyor: “Jose Saramago’nun kaç kitabı var, ya?” Hadi ya, bu kadar kitap yazmış bir adamın sayısını kim tutar?
Ama işte, burada bir sorun var. Benim zihnim, kafede kaybolmuş bir arkadaş gibi bir konudan diğerine atlıyor, hiç durmuyor. “Haa, Saramago’nun kitapları… Ama ne kadar var?” diye düşündüm. Sonra Mert’e döndüm, gözlerimi birleştirip, “Bunu bilmiyorum ama bir şekilde öğrenmeliyim,” dedim. Mert başını kaldırmadan sadece “Nereden bulacaksın?” diye sordu. “İnternetten,” dedim. “Buldum! Buldum!” dedikten sonra, yazıya dökmek de farz oldu. Kafamdaki bu soru beni nasıl bu kadar zorladıysa, bir şekilde anlatmam gerekiyordu. Şimdi size, biraz mizahi bir şekilde Saramago’nun kitaplarını sayacağım. Hem de zaman zaman kafamda yankılanan iç sesimi de ekleyerek.
Saramago’nun Edebiyat Dünyasında Yeri
Başlamadan önce, Jose Saramago kimdir, bir hatırlayalım. Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Portekizli yazar, 20. yüzyılın son çeyreğinin en önemli edebiyat figürlerinden biri. Yani, Adam bir yazar! Hani Saramago’nun kitabı, basılmış olması yetmez; bir de onunla bir dünya kurar, derinlemesine düşünceler bırakır. Öyle yazılar ki, bazen her şeyin üzerine kahve döküp tekrar başlayasınız gelir. Tam olarak o kadar düşündürücü ve katmanlı.
Saramago’nun yazdığı kitaplar, birer felsefi yolculuk gibidir. Ancak, bir sorum var: “Bunların sayısı ne kadar?” Bu soruyu sormak, arkadaşlar arasında başlı başına bir şaka konusudur. Zaten bizim grubun en deli meselesi şu: “Kaç tane kitap var?” sorusunun ardındaki anlamı çözmeye çalışmak. Neyse ki ben bu soruyu biraz daha ciddi şekilde araştırarak çözmeye karar verdim.
Hadi Başlayalım, Saramago’nun Kitapları!
Düşünmeden edemiyorum: “Bu yazıya başlamak aslında içsel bir yolculuk gibi. Tıpkı Saramago’nun kitaplarındaki gibi, her şeyin derinlemesine inmesi gerekiyor. Ama önce saymayı öğrenelim!”
1. Körlük
Evet, belki de Saramago’nun en ünlü eseri. Körlük, caddelere düşen bir karanlık gibi başlıyor. Yani insanlar birdenbire kör olmaya başlıyor. Ne demek bu? Zaten hiç kimse birbirini anlamıyordur, değil mi? İnsanlar bir arada yaşamaya çalışan varlıklardır ama bu kitap, onların en temel içsel karanlıklarıyla yüzleşmelerini sağlıyor. Kitap sayısal olarak bir ilk. İşte, bu kitapla başladık.
2. Bilinçsiz
Şimdi biraz farklı bir döneme geçiyoruz. Bu kitapta insanlar, görünürde bir sebep olmadan birdenbire kendi bilinçlerini kaybediyorlar. Aynen öyle! Herkes her şeyin farkında ama bir anda hepsi birden bir tür “bilinçsizlik” durumuna giriyor. Hayatın anlamını sorgulayan bir eser. Çok katmanlı, akıl dolu, ama elbette biraz kafa karıştırıcı.
3. Baltasar ve Blimunda
Şu an düşüncelerimi yazarken bir yandan da bu kitabın kurgusuyla ilgili kafamda dönen bir şeyler var. Hem aşk hem de zamanın nasıl geçeceğiyle ilgili derin bir sorgulama. Yani Saramago’nun burada Baltasar ve Blimunda’yı nasıl yazdığına dair düşüncelerim, sayfaları dökmeden duramıyorum. Kimse kimseyi anlamasa da bir şekilde birbirlerini buluyorlar, işte o kadar karışık bir aşk. Özetle, bu kitapta gerçek ve hayalin nasıl iç içe geçtiği anlatılıyor.
4. Saranın Kayıp Kitapları (Bunlar Eksik Mi?)
Daha önce bahsettiğim gibi, kitapların sayısını öğrenmeye çalışırken, bazen gerçek hayat da bir çeşit roman gibi yazılmakta. Ama bu romanı yazarken eksik olan bir şey var mı? Saramago’nun yazdığı kitapları sayarken bazen fark ediyorum ki, bazı kitaplar “kaybolmuş” gibi hissediliyor. Mesela, “İç Ses” diye bir kitap yok mu? Olmadığını düşündüğümde içimde eksiklik hissi uyanıyor. Ah, Saramago!
5. The Gospel According to Jesus Christ (İsa’nın İncil’i)
Bunlar sıradan kitaplar değil. Bu kitapta Saramago, İsa’nın yaşadığı dünyayı anlatırken sıradan anlatımın dışına çıkar. Olaylara tanıklık etmezsiniz; olayları yaşarsınız. Gerçekten, insanın içindeki sorgulamayı derinden uyandıran bir eser.
6. Karanlıkta Bir Yıl
Bu kitap da işte insanın karanlıkta kalması gibi bir şey. Karanlıkta kalmak her zaman bir bilinç dışı durum gibi gelir, değil mi? Kitap bir bakıma, bireysel yalnızlık ve içsel çıkmazlarla ilgili. Derin.
Sonuç, Sonra Ne Oldu?
Hah, sonunda yazının başında sormuştuk ya, “Saramago’nun kaç kitabı var?” diye. Şimdi ne oldu biliyor musunuz? Şu an toplamda 30 civarında kitabı olduğu söyleniyor. Ama bunu saymak gerçekten kolay değil! Çünkü bazen kitaplar bir “ağaç gibi büyür” diyorlar ya, Saramago’nun kitapları da öyle. Onun her kitabı farklı bir ağacın meyvesi gibi. Bazen derinleşmek, bazen bir adım geri atıp, “Evet, tam buradayım” demek gerek.
Kitaplar ne kadar fazla olursa, düşünceler de o kadar derinleşiyor.
—
Bir Kitapçıda Saramago Fırtınası:
Düşünsenize, bir kitapçıda sırada bekliyorum, önümde iki kişi var. İkisi de kitapçıdan bir şeyler almış. Ama birisi daha önce hiç Saramago okumamış, diğeri ise tam bir Saramago fanatiği. İkincisi birden gülerek şöyle diyor:
Saramago’yu okudum, ama hala sayısal olarak kaç kitap yazdığını bilmiyorum!
İlk kişi şaşkın bir şekilde bakıyor, “Haa, neden?”
“Çünkü, kitabın içinde kayboluyorum, kaç sayfa oldu ne kadar kaldı diye asla hatırlamıyorum!”
Hahaha, işte hayat bu kadar basit, diyor ve gülerken bir bakıyorum ki o da, biz gibi düşüncelere dalmış. Aynen, kitap sayılarından daha önemli olan o derin düşünceler ve hayatın gizemi değil mi?
—
Sonuçta…
Saramago’nun kitapları var, sayısını tam bilmesek de her biri kendine ait bir dünya. Ama bir şey kesin: O kitaplar ne kadar çok olursa, düşünceler de bir o kadar derinleşiyor. Eğer henüz Saramago’nun kitaplarıyla tanışmadıysanız, bir an önce o dünyaya adım atın. Kim bilir, belki de içinde kaybolmak istediğiniz bir dünya bulacaksınız.